‘Ik ben geen fan, ik ben een groupie’ – Dansmagazine

Dansfans. Nederland stikt ervan. Al zijn sommigen fanatieker dan anderen. Met de nieuwe productie Farewell Future Welcome World van LeineRoebana in aantocht, spreek ik met vader-dochter-duo Rob en Kyra Mollee. De twee zijn, ieder op hun eigen manier, duidelijk in de ban van de dans en stralen een aanstekelijk enthousiasme uit.

Tekst: Mariví van den Hooff

Kyra (17) komt net uit de dansstudio wanneer ik haar ontmoet in theater de Schuur in Haarlem – hun vaste stek als het gaat om het samen bezoeken van dansproducties. De liefde voor dans is duidelijk van vader op dochter overgesprongen. Kyra praat meteen vol enthousiasme over haar eerste maanden op het Nova College, een mbo voor moderne dans in Haarlem.

Ook Rob (69) is niet te stuiten en barst in detail los over zijn grote affectie voor het bewegingsidioom. Als tiener al werd hij gegrepen door de theaterwereld tijdens de toneellessen op zijn middelbare school. Vervolgens vormde hij een toneelgroep met medescholieren en bezocht daarnaast met zijn Cultuurjongerenpaspoort (CJP) zo’n driemaal per week het theater. Maar met de moderne danswereld maakte hij pas kennis toen hij zo’n vijfendertig jaar geleden een seizoen lang zakelijk leider werd bij Stichting Dansproduktie onder leiding van Bianca van Dillen. Rob: ‘Bianca heeft mij in wezen ‘opgevoed’, ze leerde me écht naar dans kijken. Zo begon ik te begrijpen wat werkte en wat niet. En waar de dansers mee bezig waren. Er ging een wereld voor me open.’

Deel van de familie

Bij het zien van een oproep voor ‘tien vijftig-plus mannen uit Haarlem zonder danservaring’ voor de Haarlemse editie van de productie Next 3 van dansgezelschap LeineRoebana, twijfelde Rob dan ook geen moment om zich aan te melden. Het gezelschap, in 1989 opgericht door Andrea Leine en Harijono Roebana, zette, na Next 1 (met net afgestudeerde dansers) en Next 2 (met de dansers van de groep), in 2013 in Next 3 een groep mannen van middelbare leeftijd op het podium. Na een stuk of vijf repetities stond Rob opeens drie avonden achtereen in de spotlight op het podium van de Schuur. ‘Het was fantastisch en ik voelde me compleet geaccepteerd hoe ik was.’

Na zijn deelname aan Next 3 is er tussen Rob en LeineRoebana een hechte band ontstaan. ‘Soms zeg ik wel eens dat ik geen fan ben, maar een echte groupie.’ Rob heeft sindsdien namelijk alle voorstellingen van de groep gezien, vaak zelfs twee keer, en hij zit het liefst op de eerste rij omdat hij ‘de zweetdruppels van de dansers wil zien afvliegen’. Hij vertelt hoe bijzonder hij het vond dat de dansgroep zo open voor hem stond en hem zich helemaal thuis liet voelen op het podium, in de studio, de kleedkamers. ‘De sfeer was zó vrij, zó warm. Het klinkt misschien stom, maar ik voel me gewoon verbonden aan de groep, alsof ik deel van de familie ben.’

De band met Andrea Leine is een heel persoonlijke. Wanneer LeineRoebana in Haarlem optreedt, belt ze Rob zelfs van tevoren om te checken of hij er wel weer bij is. Bovendien stelt ze hem tijdens de inleiding – het praatje dat Leine meestal zelf houdt voor aanvang van de voorstelling, terwijl de dansers zich op de achtergrond voorbereiden – ook meestal even voor aan de rest van het publiek: ‘Dit is Rob, een van mijn Haarlemse mannen.’

Leergierig

Dat Andrea en Harijono graag met verschillende generaties werken, heeft ook op Kyra effect gehad. Toen ze afgelopen februari de voorstelling Euterpians bezocht, stonden de studenten van het Nova College namelijk in een voorprogramma – LeineRoebana had hiervoor een week met de studenten gewerkt – en bij het zien van de jonge dansers in opleiding wist Kyra het ineens zeker: ‘Dit wil ik ook!’ Dat voorprogramma was, zegt ze, doorslaggevend in het durven zetten van de stap richting een professionele dansopleiding. ‘Ik had altijd het idee dat ik, omdat ik bijna alleen maar klassiek ballet heb gedaan en geen andere stijlen, niet genoeg ervaring had voor een opleiding. Maar toen ik naar dat voorprogramma keek, ervoer ik een heel andere kant, waardoor ik mijn eigen potentie opeens zag en de wil voelde om meer te leren.’

Rob is ontzettend trots op zijn dochter en zegt hoe geweldig hij het vindt om nu van haar te horen dat ze haar school in de vakanties mist, in plaats van dat ze er met tegenzin naartoe gaat. Hij tovert zijn telefoon al tevoorschijn om een dansvideo van Kyra te laten zien. ‘Nee, pap, alsjeblieft!’ Kyra duwt de telefoon resoluut terug haar vaders jaszak in. Ze vertelt dat het een video is van haar eindwerk voor de middelbare school – een zelfgecreëerde danssolo – en dat die uit een ander stadium in haar leven komt. ‘Dat was ik tóen, nu ben ik alweer zo veel stappen verder.’

Rob: ‘Andrea Leine is als coach nog betrokken geweest bij die solocreatie, en toen hebben we de video ook naar haar gestuurd.’ Kyra: ‘En toen kreeg ik van haar ‘tips en tops’ om verder mee te werken.’

Zo kan het ook

Kyra gaat nu al zo’n vijf jaar mee naar de producties van LeineRoebana. Daarvoor zag ze vooral veel klassiek ballet en ze vertelt dat ze bij de producties van Andrea en Harijono zo onder de indruk is van de variëteit en de mogelijkheden binnen de dans. Ze vindt ook de combinatie met het gesproken woord bij LeineRoebana heel mooi en werd omvergeblazen door de explosieve productie Cabaret Deconstruit uit 2023. ‘Ik dacht: dus zo kan het ook!’ Voor Rob is het feit dat het gezelschap bijna altijd met live muzikanten werkt een enorme verrijking en het is voor hem daarnaast juist het geheel van alle elementen in de voorstellingen die zo’n indruk op hem maakt. Hij vindt het moeilijk om een favoriete productie aan te wijzen, maar de voorstelling Ghost Track uit 2011 is hem bijgebleven. ‘Die zat zó goed in elkaar en bevatte zó veel kracht. Het was ook best een heftige productie met al die instrumenten, die trommels. Je kreeg echt een gevoel van ‘argh!’’ Hij kijkt dan ook extra uit naar de aankomende productie Farewell Future Welcome World, het laatste deel van LeineRoebana’s Indonesië-trilogie.

Het valt Kyra op dat bij LeineRoebana, meer dan bij andere moderne dansgroepen, elke danser echt zichzelf is op het podium, met zijn of haar eigen bewegingskwaliteiten, persoonlijkheid en uitstraling. Ze analyseert: ‘Wanneer er een beweging wordt gemaakt in moderne dans, heeft die beweging vaak nog geen naam of juiste uitvoering. In de producties van LeineRoebana zie je dat een beweging er daarom op ieder lichaam nét wat anders uitziet, dat is heel puur.’ Ze vindt het goed dat de dansers deze vrijheid krijgen en niet worden ‘gedrild’ om hetzelfde te zijn. Rob vult aan: ‘Ja, die eigen ‘touch’, dat is precies wat moderne dans zo prachtig kwetsbaar maakt.’

Indonesië-trilogie

Na Ghost Track (2011) en LIGHT (2016) is Farewell Future Welcome World het derde deel van de Indonesië-trilogie van LeineRoebana. Geïnspireerd door persoonlijke herinneringen van Harijono Roebana verweeft het choreografenduo in deze nieuwe productie Indonesische dans, moderne dans en muziek tot een bezwerend ritueel om de verharde wereld het hoofd te bieden. Voor deze productie werkt de groep van LeineRoebana samen met drie Indonesische dansers, met muziekensemble Black Pencil, gamelanensemble Kyai Fatahillah en componist Iwan Gunawan.

Farewell Future Welcome World gaat op 23 januari in première in het Chassé Theater in Breda en toert daarna t/m 14 maart 2026 door heel het land.

Dit artikel verscheen in Dansmagazine, dec 2025.